Pożyczka na raty, czyli jak sprawdzić, czy dasz radę płacić co miesiąc
Policz, ile zostaje Ci co miesiąc po opłaceniu rachunków i codziennych wydatków. Rata musi się w tym zmieścić z zapasem na niespodzianki. Firma pożyczkowa i tak sprawdzi Twoje dochody i stałe wydatki, bo każe jej to ustawa o kredycie konsumenckim. Lepiej, żebyś zrobił ten rachunek pierwszy.
Najpierw jeden rachunek
Weź kartkę albo otwórz notatki w telefonie. Potrzebujesz trzech liczb z ostatniego miesiąca. Najłatwiej odczytać je z historii konta w aplikacji banku.
Pierwsza liczba to wszystko, co wpływa Ci na konto co miesiąc. Liczy się to, co przychodzi regularnie: pensja, emerytura, świadczenie na dzieci. Premii i dorywczych zleceń nie wliczaj, bo w którymś miesiącu ich nie będzie.
Druga liczba to stałe rachunki. Czynsz, prąd, gaz, woda, telefon, internet, ubezpieczenie, alimenty, raty, które już spłacasz, abonamenty. Wszystko, co schodzi co miesiąc, czy chcesz, czy nie.
Trzecia liczba to życie. Jedzenie, dojazdy, leki, szkoła, papierosy, wszystko, co wydajesz na co dzień. Tu ludzie najczęściej się mylą, bo liczą z głowy. Nie licz z głowy. Zsumuj płatności kartą i wypłaty z bankomatu z ostatniego miesiąca.
Od pierwszej liczby odejmij drugą i trzecią. To, co zostaje, to Twoje wolne pieniądze. Z nich będziesz płacić ratę.
Przykład
Załóżmy, że chcesz pożyczyć 6000 zł na rok. Tyle mniej więcej pożyczają ludzie, którzy wybierają raty. Według danych BIK za sierpień 2026 r. średnia pożyczka gotówkowa spłacana dłużej niż 60 dni wynosiła 6133 zł. Dla prostoty przyjmijmy, że rata wyniesie 600 zł. Prawdziwą ratę pokaże Ci formularz informacyjny konkretnej oferty.
Na konto wpływa 4200 zł. Rachunki to 1900 zł. Na życie poszło 1600 zł. Zostaje 700 zł.
Rata 600 zł mieści się w 700 zł, ale ledwo. Wystarczy jedna wizyta u dentysty albo naprawa pralki i w tym miesiącu nie zapłacisz. A pożyczka na rok to dwanaście takich miesięcy.
Nasza zasada jest prosta. Rata nie powinna zjadać więcej niż połowy tego, co Ci zostaje. Przy 700 zł wolnych pieniędzy bezpieczna rata to 350 zł, nie 600. To nie jest przepis prawa, tylko margines na życie.
Co zrobić, jeśli nie wychodzi
Masz trzy wyjścia i żadne z nich nie jest wstydem.
Pożycz mniej. Jeśli 6000 zł nie mieści się w budżecie, może wystarczy 3000 zł na to, co najpilniejsze.
Rozłóż na dłużej. Niższa rata to mniejsze ryzyko spóźnienia. Dłuższa pożyczka kosztuje jednak więcej w sumie, bo limit kosztów rośnie z każdym miesiącem umowy. Dla 6000 zł koszty inne niż odsetki mogą wynieść najwyżej 1200 zł przy roku spłaty i 1800 zł przy dwóch latach. Tak wychodzi ze wzoru w ustawie o kredycie konsumenckim (art. 36a). Do tego dochodzą odsetki.
Poczekaj. Jeśli wydatek może zaczekać dwa miesiące, a Ty w tym czasie odłożysz część kwoty, pożyczysz mniej i oddasz mniej.
Jest jeszcze czwarte wyjście, o którym mało kto pamięta. Weź dłuższy okres, a jak Ci się poprawi, spłać szybciej. Przy wcześniejszej spłacie koszt pożyczki obniża się o część, która dotyczyła skróconego czasu umowy. Tak mówi art. 49 tej samej ustawy. Nie płacisz za miesiące, z których nie skorzystałeś.
Firma policzy to samo
Ten rachunek nie jest tylko dla Ciebie. Firma pożyczkowa musi przed umową ocenić, czy spłacisz pożyczkę w terminie. Jeśli dane z baz, takich jak BIK, jej do tego nie wystarczą, poprosi Cię o oświadczenie o dochodach i stałych wydatkach gospodarstwa domowego, razem z dokumentami potwierdzającymi dochody. Przy pożyczce wyższej niż dwukrotność minimalnej pensji bierze takie oświadczenie zawsze. W 2026 r. minimalna pensja to 4806 zł, więc chodzi o pożyczki powyżej 9612 zł. Tak mówi art. 9a ust. 3 ustawy o kredycie konsumenckim.
Nie ma sensu zaniżać wydatków w oświadczeniu. Pożyczkę może i dostaniesz, ale raty będziesz płacić z prawdziwych pieniędzy, nie z tych z formularza.
Oferta pokazuje ratę w złotych. Twoje konto pokazuje, czy ta rata ma z czego wyjść. Porównaj jedno z drugim, zanim klikniesz „złóż wniosek”.
Zanim wybierzesz ofertę
Jeśli rachunek wyszedł na plus, porównanie pożyczek na raty pokazuje kwoty, okresy i RRSO u różnych firm. Co znaczy RRSO i jak czytać koszt, tłumaczymy w artykule Całkowity koszt pożyczki a RRSO. Jeśli nie wiesz, czy lepsza będzie chwilówka, czy raty, przeczytaj Chwilówka czy pożyczka na raty.